Met een vette knipoog naar de heerlijke serie van Baantjer en de Cock liet ik mij inspireren tot dit verhaal.
Iedere overeenkomst met locatie of personen berust op louter toeval of is met toestemming.
Dit is zijn favoriete moment van de dag.
Het museumdorp is nog wat slaperig, met als enige bezoekers de meeuwen, de ganzen en die ene duif die altijd op hem lijkt te wachten.
Ton trekt de deur van het huisje achter zich dicht. Binnen tikt de klok weer rustig verder. Hij steekt de opwindsleutel in de zak van zijn blauwe werkjas en kijkt op zijn horloge.
Mooi op tijd.
Zoals iedere ochtend heeft hij zijn ronde gemaakt langs de vijfendertig oude klokken die aan zijn zorg zijn toevertrouwd. De een laat zich zonder morren opwinden, de ander moet eerst zacht worden toegesproken. Ton kent hun eigenaardigheden beter dan die van de meeste mensen. Voordat hij terugloopt naar de werkplaats, beklimt hij het smalle trappetje achter het huisje. Het is een gewoonte waarvan hij nooit afwijkt.
Even boven op de dijk staan, uitkijken over het water en genieten van de stilte voordat het museumdorp ontwaakt. In de verte wordt een staldeur geopend. Bij de bakkerij brandt al licht en een vrijwilliger veegt de stoep. Ton zet zijn handen in zijn zij en ademt diep in.
Dan ziet hij iets onder aan de dijk liggen.
Eerst denkt hij aan een weggewaaide vuilniszak.
Pas wanneer hij enkele stappen naar beneden heeft gezet, ziet hij een paar donkere broekspijpen en klompen.
Hij trekt zijn wenkbrauwen op.
Alleen vrijwilligers lopen hier op klompen. Zijn maag draait zich om.
“Meneer?”
De man reageert niet.
Ton loopt verder. Hij blijft op een paar passen afstand staan en weet dan dat roepen geen zin meer heeft. Het gezicht van de man is grauw, zijn ogen zijn halfgeopend. Onder zijn achterhoofd kleurt het gras donker.
Hij pakt zijn portofoon. Het is de eerste keer in vierentwintig jaar dat hij die gebruikt.
“Beveiliging, komen jullie direct naar de dijk.”
“Wat is er?”
Hij slikt.
“Er ligt hier iemand. Ik denk dat hij dood is.”
Binnen enkele minuten staan er twee beveiligers bij hem. Een van hen knielt naast de man, voelt aan zijn hals en schudt langzaam zijn hoofd.
“Hij is dood.”
Zijn collega laat zijn blik over de kleding van de man glijden.
“Die kleren… Edam, toch?”
Hij kijkt naar zijn collega.
“Kan het een van onze vrijwilligers zijn?”
De ander haalt zijn schouders op.
“Geen idee. Ik ken hem niet.”
“Ik ook niet.”
Kort daarna arriveert de politie. De oudste van de twee rechercheurs is een forse man met grijzend haar en een regenjas die betere dagen heeft gekend. Zijn collega, een jongere man met een notitieboekje, en een rijzige man met een zwarte tas lopen achter hem aan.
“Wie heeft hem gevonden?”
Ton steekt zijn hand op.
De rechercheur loopt op hem af en haalt zijn legitimatie uit zijn binnenzak.
“De Kok. Gewoon met een K. Dit is mijn collega, Petter.”
“Ton. Klokkenmaker.”
De jongere rechercheur noteert iets in zijn boekje. Daarna buigen beide mannen zich over het lichaam. De forensisch arts, die inmiddels naast hen hurkt, onderzoekt voorzichtig de wond aan het achterhoofd.
“Waarschijnlijk is hij tussen 6 uur gisteravond en twee uur vannacht overleden. Geen steek- of schotwonden. De hoofdwond kan door een klap zijn veroorzaakt, maar net zo goed door een val.”
“Briljant weer, dokter, daar kunnen we wat mee,” zegt Petter spottend.
De arts staat op en veegt zijn schoenen schoon met een doekje. “Gatver.”
“Modder?” informeert De Kok.
“Ganzenpoep.”
Alsof ze zich aangesproken voelen, trekt een groep ganzen luid gakkend over het water. De Kok kijkt ze even na.
Het museumdorp wordt afgesloten. Vrijwilligers die net aan hun werk zijn begonnen, worden gevraagd afstand te houden. Nieuwsgierige blikken gaan richting de dijk, maar niemand komt door de afzetting.
De Kok blijft nog een moment zwijgend naar het lichaam kijken. Daarna kijkt hij omhoog, naar de kruin van de dijk, en laat zijn blik langzaam teruggaan naar de plek waar de man ligt.
“Wat denk je?” vraagt Petter.
“Niets,” antwoordt De Kok. “Nog helemaal niets. Dat voorkomt teleurstellingen.”
De Kok draait zich om naar de oude klokkenmaker.
“Vertelt u me eens precies wat er gebeurd is.”
“Zoals iedere ochtend maakte ik mijn ronde langs de klokken. Daarna liep ik het trapje op naar de dijk. Dat doe ik altijd. Even over het water kijken voordat de massa weer herrie komt maken.”
“Hoe laat was dat ongeveer?”
“Een paar minuten voor achten.”
“En toen?”
“Toen zag ik iets onder aan de dijk liggen. Eerst dacht ik dat het een vuilniszak was. Pas toen ik dichterbij kwam, zag ik de klompen.”
“Daardoor bent u gaan kijken?”
“Ja. Vrijwilligers lopen hier op klompen. Ik dacht dat iemand onwel was geworden.”
“Hebt u hem aangeraakt?”
“Nee. Ik ben op een paar passen afstand blijven staan.”
“Ik, uh… ik heb het niet zo op bloed…”
“Wie wel, meneer, wie wel…”
“Wat deed u daarna?” vraagt Petter.
“Toen heb ik de portofoon gepakt.”
De Kok knikt.
“Heeft u vanmorgen iemand gezien? Of gehoord?”
Ton denkt even na.
“Nee. Alleen de vrijwilligers die met hun werk begonnen.”
“Kent u deze man?”
Ton kijkt nog eens kort naar het lichaam.
“Nee. Kan ik gaan? Ik heb nog een stoeltje dat niet loopt.”
“Pootje gebroken?” grapt Petter.
Ton kijkt hem even strak aan. “Radertje los, vermoed ik.”
Hij laat in het midden of dat op de stoelklok slaat of op Petter.
Een van de agenten komt aangelopen.
“Rechercheur?”
“Ja?”
“De vrijwilligerscoördinator is onderweg.”
“Mooi. Laat hem maar komen.”
Nog geen minuut later verschijnt een man met grijs haar bij het afzetlint.
“Van Loon,” stelt hij zich voor. “Vrijwilligerscoördinator.”
Van Loon kijkt een tijd zwijgend naar het lichaam.
“Nee,” zegt hij uiteindelijk. “Ik ken hem niet.”
“De beveiliging herkende de kledingdracht.”
“Dat klopt. Die hoort bij Edam.”
“En toch kent u hem niet?”
Van Loon schudt zijn hoofd. “Nee. Ik ken al onze vrijwilligers. Deze man heb ik hier nooit gezien.”
De Kok kijkt nog eens naar het slachtoffer.
“Dan hebben we voorlopig twee vragen.”
Petter kijkt op.
“Twee?”
“Wie is hij… en hoe is hij hier terechtgekomen?”
“Ik wil de camerabeelden van de dijk zien.”
Een van de beveiligers schudt zijn hoofd. “Die gaat u niet helpen. De camera op de dijk is al een week of drie defect. Er is een onderdeel besteld, maar dat laat op zich wachten.”
De Kok trekt zijn wenkbrauwen op.
“Tja, bezuinigingen, meneer, bezuinigingen.”
Hij kijkt nog eens richting het lichaam en draait zich om.
“Kom mee. We beginnen in Edam.”
Nog voor ze het Edammer gedeelte bereiken, komt een man hen tegemoet die mopperend een houten handkar voortduwt. Op het karretje liggen oude lappen, potten en pannen. Een bordje vermeldt dat hij de voddenboer is.
“Goedemorgen,” zegt De Kok.
“Niet echt, hè,” bromt de man.
“Waarom?”
“Omdat gisteren een onverlaat een boerenzakdoek uit mijn handkar heeft gejat.”
Petter kijkt op.
“Een boerenzakdoek?”
“Ja, een rooie met witte stippen. Mensen denken zeker dat alles hier, gratis is.”
“Wanneer gebeurde dat?”
“Gisterenmiddag. Het was hartstikke druk. Ik had het pas door toen die drukte weer voorbij was.”
“Veel bezoekers?”
“Nou en of. Een hele meute kerels. Vrijgezellenfeest of zo. Luidruchtig volk.”
“Hebt u gezien wie de zakdoek meenam?”
“Nee. Anders had hij nu in het kolenhok gezeten.” Hij lacht hard om zijn eigen grap en loopt door.
Ze lopen verder. De geur van vers brood komt hun tegemoet. Voor de bakkerij staat de bakker net een mand met broden buiten te zetten.
“Ik ben toch maar gaan bakken,” zegt hij hoopvol. “Misschien mogen we straks alsnog open.”
“Wie weet,” zegt De Kok. “Was het gisteren druk?”
De bakker glimlacht.
“Ik heb zelden zoveel suikerbrood verkocht.”
“Vrijgezellenfeest. Ze wilden allemaal een half suikerbroodje.”
“Viel u nog iets bijzonders op?”
“Ze kwamen aan het eind van de middag nog terug voor een brosse bol, en ze vroegen waar de bruidegom klederdracht kon huren. Maar dat kan hier helemaal niet, het is geen Volendam hier!” De bakker snuift er beledigd bij.
“Een gestolen boerenzakdoek en een bruidegom in klederdracht. Het lijkt wel een klucht,” lacht Petter.
“Het kan zomaar belangrijk zijn,” zegt De Kok. “Of niet.”
“Waar nu heen?”
“Naar de beveiliging.”
Even later schuift een medewerker de camerabeelden van de vorige middag beeld voor beeld voorbij.
“Daar,” zegt hij.
Een groep uitgelaten mannen verschijnt in beeld. Ze blijven even voor de bakkerij staan en verdwijnen daarna weer uit het zicht.
“Dat zal het vrijgezellenfeest zijn,” zegt Petter.
De Kok knikt.
“Zie jij iemand in klederdracht?”
Petter kijkt aandachtig.
“Nee.”
“Ik ook niet.”
Hij staat op.
“Dan gaan we naar dat Edammer gedeelte.”
Een vrouw hangt wasgoed aan de lijn.
Twee mannen zitten voor een huisje een visnet te boeten. Alleen de vierde vrijwilliger loopt in een spijkerbroek en een blauwe trui.
“Goedemorgen,” zegt De Kok. De vier kijken op. “Rechercheur De Kok, gewoon met een K. Dit is mijn collega Petter.”
De man zonder klederdracht zet een emmer neer.
“Waarmee kunnen we u helpen?”
Petter kijkt hem aan. “Geen klederdracht vandaag?”
De man zucht. “Nee. Mijn kostuum is verdwenen.”
De Kok spitst zijn oren. “Verdwenen?”
“Gisteren aan het eind van de ochtend hing ik het terug in de kleedruimte. Ik had een vrije middag, ziet u.”
“Vanmorgen was het weg.”
“Het hele kostuum?” vraagt De Kok.
“Alles. Kiel, broek, pet, klompen.”
“Hebt u dat gemeld?”
“Nee. Ik wilde eerst zelf nog even zoeken.”
De Kok knikt. “Uw naam?”
“Kees Kramer.”
“Goed, meneer Kramer. Wilt u eens naar deze foto kijken?”
Petter houdt zijn telefoon omhoog.
Een van de mannen zet zijn bril op, kijkt goed en schudt zijn hoofd.
“Geen idee.”
De andere vrijwilliger wijst.
“Dat is onze soort kleding.”
“Maar die boerenzakdoek hoort er niet bij.”
De Kok kijkt op. “Hoe bedoelt u?”
“Zo dragen wij hem niet,” zegt de vrijwilliger. “De knoop zit verkeerd. En die rode doek zou hier niemand kiezen.”
Nu bestudeert Kees de foto.
“Dat is mijn kostuum,” zegt Kees ineens. “Kijk maar, Jannetje heeft die scheur vorige week nog hersteld. Zie je het, Jannetje?”
De vrijwilligster knikt hevig.
“Weet u wie gisteren toegang had tot de kleedruimte?”
Kees denkt even na. “Iedere vrijwilliger kon erbij.”
“En tijdens de drukte liep er van alles door elkaar.”
“Vanwege het vrijgezellenfeest?” vraagt Petter.
“Onder andere. Het was gisteren een drukke dag.”
De Kok knikt naar Petter.
“Bel jij de TR even? Die moeten daar onderzoek doen.”
Terug op het bureau hangt De Kok zijn regenjas aan de kapstok. Zijn hoed was hem al vooruitgegaan.
Petter zet twee koppen koffie op tafel.
Nog voor een van beiden een slok heeft genomen, gaat de telefoon.
De Kok luistert zwijgend, maakt af en toe een aantekening en legt de hoorn weer neer.
“Dat was de patholoog,” zegt De Kok. “De doodsoorzaak is vastgesteld: een zware hoofdwond. Veroorzaakt door een stomp voorwerp, of door een val.”
Petter grinnikt. “Dat had ik ook nog wel kunnen bedenken.”
De Kok kijkt hem aan. “Ieder zijn vak, Petter. Ieder zijn vak. Interessanter was het promillage alcohol in zijn bloed. Meer dan goed voor hem was.”
Een agente steekt haar hoofd om de hoek.
“Ton Bos zit in de wachtkamer.”
“Ton Bos? Wie is dat?”
“Ja hoor eens, dat weet ik ook niet. Zal ik hem doorsturen?”
De Kok haalt zijn schouders op. “Prima.”
Even later zit de klokkenmaker van het museum voor ze.
Petter buigt zich voorover.
“Waarom heeft u uw echte naam niet genoemd? Iets te verbergen, misschien?”
Ton Bos kijkt verbaasd van de een naar de ander.
“Ik begrijp werkelijk niet waar u het over heeft.”
Met een klap legt Petter het proces-verbaal voor hem neer.
“Klokkenmaker! Ton Klokkenmaker, zei u!”
De man, nog altijd verbaasd, haalt zijn schouders op. “Maar dat bén ik toch ook?”
De Kok kijkt de andere kant op om zijn glimlach te verbergen.
“Goed, goed, meneer Bos. Kunt u ons nog wat meer vertellen over die ochtend? Hebt u echt niets vreemds gezien of gehoord?”
“Niets, meneer De Kok. Zo vroeg in de ochtend hoor ik alleen mijn klokken en de ganzen.”
De Kok zucht. “U kunt gaan.”
Een medewerker van de Technische Recherche loopt binnen.
“We hebben de kleedruimte onderzocht.”
“En?”
“Het slachtoffer is daar zeker geweest. Op een bankje en aan de binnenkant van een kluisdeur is zijn DNA aangetroffen.”
De Kok knikt. “Nog meer?”
“In een ongebruikt kluisje vonden we een complete set kleding: spijkerbroek, overhemd, sneakers, portefeuille, telefoon en identiteitsbewijs. Hier!”
De Kok bekijkt het rijbewijs. “Arjan Meijer. Achtentwintig jaar.”
“Geen vrijwilliger dus,” zegt Petter.
“Nee. Maar waarom is hij zich daar gaan omkleden?”
De Kok haalt zijn schouders op.
“Laat het adres van de ouders opvragen. Daarna wil ik de verloofde spreken.”
Nog geen uur later zitten De Kok en Petter tegenover de ouders van Arjan. Zijn moeder houdt een zakdoek in haar handen. Zijn vader kijkt zwijgend naar de vloer.
“Wist u dat uw zoon gisteren naar het museum zou gaan?” vraagt De Kok. Zijn moeder knikt.
“Hij had zijn vrijgezellenfeest.”
“Ze zouden de hele dag op stap gaan.”
“En ’s avonds?”
“Hij zou bij een van die vrienden blijven slapen. Dat deden ze wel vaker.”
“Toen hij niet thuiskwam, maakte u zich geen zorgen?” “Nee. Pas vanmorgen.”
“Ze zouden volgende week trouwen,” snikt zijn moeder.
Een half uur later wordt de deur van een rijtjeswoning in het naastgelegen dorp geopend door een jonge vrouw.
“Rechercheur De Kok, gewoon met een K. Dit is mijn collega Joep Petter,” zegt hij terwijl hij zijn legitimatie laat zien.
“Mag ik u een paar vragen stellen?”
Ze knikt zwijgend en laat hen binnen.
“Arjan had zijn vrijgezellenfeest,” zegt ze. “Hij zou daarna bij vrienden blijven slapen.”
“Hebt u hem daarna nog gesproken?” vraagt De Kok. “Nee,” zegt ze. “Ik heb hem nog wel een bericht gestuurd, maar daar kwam geen antwoord op.” “Wanneer werd u ongerust?” “Vanmorgen. Toen heb ik zijn vrienden gebeld.”
“En?”
“Ze zeiden dat Arjan ineens verdwenen was.” “Verdwenen?” vraagt Petter. “Ja. Ze waren hem kwijtgeraakt in het museum. Eerst dachten ze dat hij een grap uithaalde. Ze hebben nog gezocht, maar konden hem nergens vinden.” “En toen?”
“Uiteindelijk zijn ze naar huis gegaan. Toen hij vanmorgen nog steeds niets had laten horen, hebben ze de politie gebeld.” De Kok kijkt even naar Petter. “Dan lijkt het me verstandig dat wij die vrienden spreken.”
“In café De Bonte Os,” antwoordt de jonge vrouw. “Ze wachten daar op nieuws.”
De Kok knikt. “Dan gaan we ze niet langer laten wachten.”
In De Bonte Os blijkt al snel dat de vrienden niet veel meer kunnen vertellen dan de verloofde al heeft gedaan. Het vrijgezellenfeest verliep vrolijk en zonder ruzies.
Arjan had tijdens het bezoek aan het museum geroepen dat hij zich voor de grap in klederdracht wilde laten fotograferen. Maar dat kon nergens.
Daarna waren ze hem uit het oog verloren. Eerst dachten ze dat hij zich ergens had verstopt om hen voor de gek te houden, maar ook na lang zoeken konden ze hem nergens vinden. Het laatste appje dat ze van hem kregen, luidde: “In ganzenpas, in ganzenpas, ik wou dat ik een gansje was.”
Een van de vrienden zei dat Arjan wel vaker van die cryptische gedichtjes stuurde en dan ineens verdween. Hij vertelde er ook eerlijk bij dat er al aardig wat alcohol geschonken was die dag.
Uiteindelijk waren ze zonder hem naar huis gegaan.
“Ik weet het niet, Petter,” zegt De Kok. “Er klopt iets niet. We gaan terug naar het museum.”
Terug in het museum loopt De Kok rechtstreeks naar de dijk. Hij blijft bovenaan staan en kijkt zwijgend uit over het water. Op dat moment vliegt opnieuw een groep ganzen in keurige formatie over hun hoofden.
De vogels maken een bocht en landen op het kleine stukje strand in de hoek, onder aan de dijk.
De Kok volgt ze met zijn blik.
“Petter.” “Ja?” “Bel de patholoog eens. Vraag of er ganzenpoep onder Arjans klompen zat.”
Petter kijkt hem verbaasd aan, maar pakt zijn telefoon.
Even later stopt hij hem weer in zijn zak.
“Dat klopt. Onder allebei.”
De Kok knikt en begint langzaam langs de dijk te lopen. Petter volgt hem. Ze zoeken het talud meter voor meter af, totdat De Kok halverwege blijft staan.
“Kijk eens.” Hij wijst op een groot stuk plat gras.
Petter bukt zich. “Dat hebben we vanmorgen niet gezien.” “Nee,” zegt De Kok. “Toen keken we naar het lichaam.” Hij volgt het spoor met zijn blik tot aan de plek waar Arjan heeft gelegen.
“Hij trekt stiekem het kostuum aan en gaat de dijk op om zijn vrienden te verrassen. Omdat hij niet gewend is aan klompen, glijdt hij uit en komt met zijn achterhoofd ongelukkig terecht.”
Petter kijkt nog eens naar het platgedrukte gras. “Dus geen moord.”
Op dat moment scheert een meeuw laag over hun hoofden en laat met een zachte flats een witte klodder op Petters schouder vallen.
De Kok grijnst. “Alle zegen komt van boven.”
Onder aan de dijk beginnen de ganzen luid te gakken.
Petter kijkt naar de vogels.
“Zullen we ze oppakken? Doodslag?”
“Daar valt iets voor te zeggen,” zegt De Kok. “Maar wat zou het motief zijn?”
Onder aan de dijk slaat de klok van het huisje het hele uur. Ton staat in de deuropening en luistert tevreden.
“Mooi op tijd.” Petter kijkt op zijn horloge. “En doet u dit iedere dag, meneer Klokkenmaker?”
Ton knikt. “Al ruim vierentwintig jaar.”
Hij glimlacht en kijkt naar de troep ganzen die over het water trekt.
“Maar mijn naam is Bos. Erg bij de tijd zijn jullie niet, hè?”
Reactie plaatsen
Reacties
Mooi en volgbaar geschreven verhaal.
Leuk verhaal! Met veel plezier gelezen.